Wiki

Tiểu luận tìm hiểu về các địa danh ở Tỉnh Ninh Bình

Ngày đăng: 11/04/2016, 09:55

tìm hiểu về các địa danh ở tỉnh Ninh Bình về tên gọi, xuất xứ tên gọi, nguồn gốc tên gọi.Ninh Bình: phẳng lặng , yên ổn, yên tĩnh.. Động Vân Trình: có nghĩa là ngọn núi có mây vờn ở cửa đông. +Cố đô Hoa Lư: Về tên gọi Hoa Lư, các nhà nghiên cứu hán nôm khẳng định rằng: Hoa Lư là một danh từ riêng chỉ một vùng đất chứ không phải tên người, tên vật hay thần linh. Hiện vẫn tồn tại rất nhiều cách hiểu khác nhau về danh xưng này.Nhưng có rất nhiều giải thích có lí . Page |1 BÀI TIỂU LUẬN MÔN: ĐỊA DANH HỌC VIỆT NAM Tìm hiểu đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình SV THỰC HIỆN: Nguyễn Thị Mai Châu MSSV: K36.809.009 TP Hồ Chí Minh, tháng năm 2015 Page |2 MỤC LỤC MỤC LỤC………………………………………………… LỜI MỞ ĐẦU………………………………………………………………… Phần mở đầu…………………………………………………………… 1.1 Lí chọn đề tài………………………………………………… 1.2 Đối tượng phạm vi nghiên cứu……………………………… 1.3 Mục đích nghiên cứu 1.4 Lịch sử nghiên cứu vấn đề……………………………………… 1.5 Phương pháp nghiên cứu………………………………………… 1.6 Ý nghĩa việc nghiêu cứu…………………………………… Nội dung………………………………………………………………… 2.1 Giới thiệu sơ lược địa bàn tỉnh Ninh Bình…………………… 2.1.1 Địa lí…………………………………………………………… 2.1.2 Lịch sử – văn hóa……………………………………………… 2.2 Khái niệm địa danh……………………………………………… 2.3 Thống kê phân loai địa danh………………………………… 2.4 Đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình…………………………… 2.4.1 Phương thức đặt tên địa danh……………………………… 2.4.1.1 Phương thức tự tạo…………………………………… 2.4.1.2 Phương thức chuyển hóa…………………………… 2.4.2 Cấu tạo địa danh…………………………………………… 2.4.2.1 Địa danh có cấu tạo đơn……………………………… 2.4.2.2 Địa danh có cấu tạo phức…………………………… 2.4.3 Các quy luật biến đổi địa danh…………………………… 2.5 Chọn số địa danh để giải thích rõ hơn…………………… 2.6 Kết luận chung địa danh tỉnh Ninh Bình…………………… Tài liệu tham khảo……………………………………………………… Page |3 LỜI MỞ ĐẦU Tìm hiểu cội nguồn, quê hương , nhiệm vụ để thể tình cảm nơi chôn rau cắt rốn mình, trở với quê hương, ta tiếp thêm nguồn sinh khí mới, có thêm động lực,điểm tựa giúp vững bước sống Mỗi người có cách suy nghĩ, quan niệm, tư tưởng cách thể tình cảm riêng quê hương, với trình làm tiểu luận này, điều kiện thuận lợi để có dịp bày tỏ thái độ, hiểu biết, tình cảm,lòng thành kính, biết ơn mảnh đất quê hương, nơi sinh Và xin chân thành cảm ơn tới ThS Phan Văn Phú,người hướng dẫn thực đề tài Mặc dù có cố gắng, nỗ lực nhung tiểu luận không tránh khỏi sai sót Vì mong đóng ghóp ý kiến trân thành Thầy, bạn, để tiểu luận hoàn thiện Page |4 Phần mở đầu 1.1 Lí chọn đề tài Nghiên cứu địa danh lĩnh vực nghiên cứu quan trọng cần thiết Nó không làm sáng tỏ đặc điểm, quy luật hình thành phát triển địa danh, góp phần nghiên cứu ngôn ngữ vùng miền, dân tộc, đất nước mà liên quan mật thiết nhiều vấn đề khác, đặc biệt mối quan hệ ngôn ngữ với phát triển văn hoá xã hội Nghiên cứu địa danh tỉnh Ninh Bình hướng đến mục đích ý nghĩa trình bày trên, góp phần cho việc tìm hiểu khía cạnh ngôn ngữ khu vực lãnh thổ nói riêng Việt Nam nói chung Và đặc biệt muốn tìm hiểu kĩ đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình, để hiểu sâu phương thức đặt tên địa danh,cấu tạo địa danh,các quy luật biến đổi địa danh nơi Và từ có thêm kiến thức để làm tiểu luận với quy mô lớn 1.2 Đối tượng phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình Mục đích nghiên cứu Tôi nghiên cứu đề tài nhằm hiểu thêm địa danh vùng đất Ninh Bình, hiểu thêm người văn hóa nơi đây, đa dạng tên goi địa danh đất nước Việt Nam xinh đẹp 1.4 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.4.1 Vấn đề nghiên cứu địa danh Việt Nam 1.3 Một số luận án Tiến sĩ tác giả: Lê Trung Hoa với Những đặc điểm địa danh thành phố HCM (1990), Nguyễn Kiên Trường (1996) với Những đặc điểm địa danh Hải Phòng (sơ so sánh với số vùng khác), Nghiên cứu địa danh Quảng Trị (2004) củaTừ Thu Mai, Những đặc điểm địa danh Dak Lăk (2005) củaTrần Văn Dũng… Page |5 Ngoài có Những vấn đề địa danh học Việt Nam (2000) Nguyễn Văn Âu, Sổ tay địa danh Việt Nam (1995) củaĐinh Xuân Vịnh, Sổ tay địa danh Việt Nam (1998) Nguyễn Dược- Trung Hải, Từ điển bách khoa địa danh Hải Phòng (1998) Ngô Đăng Lợi (chủ biên), Từ điển địa danh thành phố Sài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh (2003) củaLê Trung Hoa Nguyễn Đình Tư 1.4.2 Vấn đề nghiên cứu địa danh tỉnh Ninh Bình Nghiên cứu địa danh học Ninh Bình có nhiều công trình, tiêu biểu : Di tích danh thắng Ninh Bình, Lã Đăng Bật – Phạm Đình Nhân, Trung tâm UNESCO, 2002; Cố đô Hoa Lư, Lã Đăng Bật, NXb VHDT, 2005, Ninh Bình toàn tỉnh địa chí khảo biên, Phạm Tử Mẫn, Nxb Chính trị quốc gia, 2001; Địa chí Ninh Bình, Viện khoa học xã hội UBND tỉnh Ninh Bình, 2009 1.5 Phương pháp nghiên cứu Phương pháp liệt kê, tổng hợp quy nạp Ngoài sử dụng thao tác nghiên cứu khoa học thuộc ngành khác Lịch sử học, Địa lý học, Văn hoá học… để có kiến giải ban đầu nguồn gốc, ý nghĩa địa danh Ý nghĩa đề tài nghiên cứu -Ý nghĩa thực tiễn: làm tiểu luận cuối kì cho môn Địa Danh học; thêm kiến thức hiểu biết cho thân, mở rộng kiến thức, hiểu cách rõ ràng đề tài điều mà muốn tìm hiểu từ lâu – ý nghĩa khoa học: ghóp thêm phần tài liệu nhỏ cho muốn tìm hiểu đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình 1.6 Nội dung 2.1 Giới thiệu sơ lược đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình 2.1.1 Vị trí địa lí, địa hình Ninh Bình nằm vị trí ranh giới khu vực địa lý: Tây Bắc, châu thổ sông Hồng Bắc Trung Bộ Tỉnh nằm vùng kinh tế: vùng Hà Nội, vùng duyên hải Bắc Bộ vùng duyên hải miền Trung Page |6 Phía bắc giáp với Hòa Bình, Hà Nam, Phía đông giáp Nam Định qua sông Đáy, Phía tây giáp Thanh Hóa, Phía nam giáp biển (vịnh Bắc Bộ) Trung tâm tỉnh thành phố Ninh Bình cách thủ đô Hà Nội 93 km phía nam Địa hình: Ở vị trí điểm mút cạnh đáy tam giác châu thổ sông Hồng, Ninh Bình bao gồm ba loại địa hình Vùng đồi núi bán sơn địa phía tây bắc bao gồm huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư, Tam Điệp Đỉnh Mây Bạc thuộc rừng Cúc Phương với độ cao 648 m đỉnh núi cao Ninh Bình.Vùng đồng ven biển phía đông nam thuộc huyện Kim Sơn Yên Khánh Xen vùng lớn vùng chiêm trũng chuyển tiếp Rừng Ninh Bình có đủ rừng sản xuất rừng đặc dụng loại Có khu rừng đặc dụng gồm rừng Cúc Phương, rừng môi trường Vân Long, rừng văn hóa lịch sử môi trường Hoa Lư rừng phòng hộ ven biển Kim Sơn Khu rừng đặc dụng Hoa Lư – Tràng An UNESCO công nhận di sản giới thuộc quần thể danh thắng Tràng An Ninh Bình có bờ biển dài 18 km Bờ biển Ninh Bình hàng năm phù sa bồi đắp lấn 100m Vùng ven biển biển Ninh Bình UNESCO công nhận khu dự trữ sinh giới Hiện đảo thuộc Ninh Bình đảo Cồn Nổi Cồn Mờ 2.1.2 Lịch sử văn hóa Ninh Bình xưa với Thanh Hóa thuộc Quân Ninh, nước Văn Lang Thời thuộc Hán thuộc quận Giao Chỉ, thời thuộc Đông Ngô sau thuộc Giao Châu, thuộc Lương châu Trường Yên Năm 968, vua Đinh Tiên Hoàng dẹp xong loạn 12 sứ quân lên hoàng đế đóng đô Hoa Lư đổi tên gọi Trường Châu thành Trường An Năm Thuận Thiên thứ (1010) Lý Thái Tổ dời kinh đô Thăng Long, Ninh Bình nằm phủ Trường An Nhưng đến cuối đời Lý có lúc gọi châu Đại Hoàng Giang Đầu đời Trần đổi lộ Trường Yên Đời Trần Thuận Tông, năm Quang Thắng 10 (1397) đổi trấn Trường Yên làm trấn Thiên Quan Thời thuộc Minh lấy lại tên cũ châu Trường Yên thuộc phủ Kiến Bình Page |7 Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Ninh Bình hợp với tỉnh Nam Định Hà Nam thành tỉnh Hà Nam Ninh lại tái lập ngày 12 tháng năm 1991 Khi tách ra, tỉnh Ninh Bình có diện tích 1.386,77 km², dân số 787.877 người, gồm thị xã Ninh Bình (tỉnh lị), Tam Điệp huyện: Gia Viễn, Hoa Lư, Hoàng Long, Kim Sơn, Tam Điệp Ngày 23 tháng 11 năm1993, huyện Hoàng Long đổi lại tên cũ huyện Nho Quan Ngày tháng năm 1994, huyện Tam Điệp đổi lại tên cũ huyện Yên Mô tái lập huyện Yên Khánh từ 10 xã huyện Tam Điệp cũ xã huyện Kim Sơn Ngày tháng năm 2007, chuyển thị xã Ninh Bình thành thành phố Ninh Bình Ninh Bình nằm vùng giao thoa khu vực: Tây Bắc, đồng sông Hồng Bắc Trung Bộ Đặc điểm tạo văn hóa Ninh Bình tương đối động, phát triển tảng văn minh châu thổ sông Hồng Đây vùng đất phù sa cổ ven chân núi có người cư trú từ sớm Vùng đất Ninh Bình kinh đô Việt Nam kỷ X, mảnh đất gắn với nghiệp vị vua thuộc ba triều đại Đinh – Lê – Lý với dấu ấn lịch sử: Thống giang sơn, đánh Tống – dẹp Chiêm phát tích trình định đô Hà Nội Do vào vị trí chiến lược Bắc vào Nam, vùng đất chứng kiến nhiều kiện lịch sử oai hùng dân tộc mà dấu tích lịch sử để lại đình, chùa, đền, miếu, núi, sông 2.2 Khái niệm địa danh Địa danh từ ngữ, dùng làm tên riêng đối tượng tự nhiên kinh tế xã hội, đơn vị hành vùng lãnh thổ Trước địa danh , ta đặt danh từ chung tiểu loại danh vd: sông Hồng, đền Vua lê Đại Hành., sông Vân Đia danh học chia làm nhiều ngành nhỏ: thủy danh học, sơn danh học, phương danh học, phố danh học… Địa danh học không liên quan tới ngôn ngữ học mà liên quan tới địa lí học, lịch sử học, dân tộc học… 2.3 Thống kê phân loai địa danh Địa bàn tỉnh Ninh Bình có nhiều địa danh lớn nhỏ, lấy địa danh phổ biến nhiều người biết đến để sử dụng phân loại để thấy đặc điểm địa danh nơi Bảng : thống kê phân loại địa danh tỉnh Ninh Bình Đối tượng tự nhiên Đối tượng lao động- xã hội Page |8 Sơn danh Lâm danh Thủy danh Hành Công trình xây dựng Núi Cánh diều Động Vân trình VQG Cúc Phương Khu bảo tồn TN Vân Long Quần Thể danh thắng Tràng An Sông Hồng TP.Ninh Bình Cố đô Hoa Lư Sông Bôi TP Tam Điệp Chùa Bái Đính Sông Vân Huyện Gia Viễn Nhà thờ Phát Diệm Núi Kì lân Biển Kim Sơn Huyện Hoa Lư Đền vua Đinh Tiên Hoàng Núi Thúy Sông Đáy Huyện Kim Sơn Đền vua Lê Đại hành Huyện Nho quan Thành Hoa Lư Tam cốc – bích động Động người xưa Cầu Ninh Bình Chùa Bích Động Chợ Rồng Phân loai bảng ta có bảng Bảng thống kê phân loại địa danh tự nhiên đối tượng lao động xã hội ∑=29 Địa danh tự nhiên Tỉ lệ 14/29 Địa danh đối tượng lao động- xã hội 15/29 Tỉ lệ % 48.2% 51.8% Page |9  Bảng thống kê phương thức đặt tên địa danh ∑=29 Phương thức tự tạo Phương thức chuyển hóa Tỉ lệ 23/29 6/29 Tỉ lệ% 79,3% 20.7%  Bảng thống kê cấu tạo địa danh ∑=29 Địa danh có cấu tạo đơn Địa danh có cấu tạo phức Tỉ lệ 6/29 23/29 Tỉ lệ % 20,6% 79.4% Đặc điểm địa danh tỉnh Ninh Bình 2.4.1 Phương thức đặt tên địa danh 2.4.1.1 Phương thức tự tạo  Dựa vào đặc điểm thân đối tượng để đặt tên Gọi theo hình dáng đối tượng : dựa vào biểu tượng – hình ảnh quan sát để đặt tên, núi Cánh Diều (Núi Cánh Diều có ba ngọn, cao, hai tả hữu chĩa hai cánh chim, có tên gọi Diên Xỉ Sơn ( “Diên” Diều hâu, “Xỉ” cánh chim) – Con chim diều hâu liệng) Hay núi Kì Lân (Núi tên Kỳ Lân có hình đầu lân nhìn phía Bắc Núi cao 50 m phía Bắc sườn núi hõm vào tạo thành hàm lân Xung quanh vách núi nhấp nhô, cối mọc xanh um bờm râu lân.) Gọi theo màu sắc đối tượng : sông Hồng ( nước sông có màu đỏ nặng phù sa )… Gọi theo vật liệu xây dựng đối tượng : cầu ngói ( cầu có mái che làm gạch ngói) 2.4 – – P a g e | 10 -Gọi tên theo biến cố lịch sử hay nhân danh vật có liên quan trực tiếp tới đối tượng : động Người xưa, Đền vua Đinh Tiên Hoàng, Đền vua Lê Đại Hành  Ghép yếu tố Hán -Việt để đặt tên – Hầu cách mang ý ngĩa tốt đẹp Tân, An, Bình , Long, Phú,Thạnh… Vân Long, Tràng an, Ninh Bình, Gia Viễn , Kim Sơn, Phát Diệm , Bích Động, Hoa Lư…… +Ninh Bình: phẳng lặng , yên ổn, yên tĩnh +Chùa Bích Động: vốn hình thành từ năm 1428, đầu thời Hậu Lê với quy mô chùa nhỏ đỉnh núi Năm 1705, có hai vị hoà thượng Trí Kiên Trí Thể quê huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định gặp kết nghĩa làm anh em Hai nhà sư có lòng mộ đạo, muốn nhiều nơi để truyền bá đạo Phật xây dựng chùa Đến đây, thấy núi Bích Động có địa tuyệt đẹp có chùa, nên hai nhà sư định dừng chân, tự sửa sang chùa cũ, quyên giáo xây dựng lại thành chùa: Hạ, Trung Thượng để tu hành…… Năm Giáp Ngọ 1774, chúa Trịnh Sâm đến thăm chùa, nhìn toàn cảnh núi, động, sông nước, đồng ruộng, cối xanh tươi, chùa hội tụ xanh chùa nên đặt tên cho chùa Bích Động +Động Vân Trình: có nghĩa núi có mây vờn cửa đông +Cố đô Hoa Lư: Về tên gọi Hoa Lư, nhà nghiên cứu hán nôm khẳng định rằng: Hoa Lư danh từ riêng vùng đất tên người, tên vật hay thần linh Hiện tồn nhiều cách hiểu khác danh xưng này.Nhưng có nhiều giải thích có lí • Chữ hoa viết hoa (花) nghĩa hiểu hoa Chữ (花) “lư” đọc “lô” hay “lau” là: lau “Hoa lư” (花花) với nghĩa • hoa lau Theo cách viết Hoa Lư (花花) chữ Lư (花) mang nghĩa cổng làng, viết chữ (花) bên chữ lữ (花) bên Vì chữ Lư có người hiểu cổng làng… P a g e | 11 +Nhà Thờ Phát Diệm: Nơi phát sinh đẹp (“Diễm” “Diệm” âm, nghĩa đẹp, ngày gọi Phát Diệm)……… 2.4.1.2 Phương thức chuyển hóa Các địa danh theo phương thức chuyển hóa:     Chuyển hóa nội địa danh : tỉnh Ninh Bình -> Tp Ninh Bình , Cố Đô Hoa Lư-> huyện Hoa Lư, huyện Tam Điệp-> Tp.Tam Điệp Địa danh hành chuyển sang công trình Xây dựng Cố đô Hoa Lư -> thành Hoa Lư Địa danh vùng chuyển sang địa danh công trình xây dựng : Tỉnh Ninh Bình-> chợ Ninh Bình Địa danh hành sang địa hình thiên nhiên Huyện Kim Sơn -> biển Kim Sơn Phương thức đặt tên địa danh theo phương thức tự tạo chiếm nhiều tỉnh Ninh Bình Địa danh thường gắn với đối tượng, có quan hệ chặt chẽ với đối tượng địa danh với tên gọi có nghĩa, tên gọi yếu tố Hán-Việt ghép lại , trải qua nhiều thời đại lịch sử,văn hóa có bề dày lịch sử 2.4.2 Cấu 2.4.2.1 tạo địa danh Địa danh có cấu tạo đơn + Địa danh Việt , địa danh sau vốn danh từ,động từ tính từ , chung lại chuyển thành danh từ Danh từ: Thúy,Vân => Sông Vân, Núi Thúy Tính từ: Hồng => Sông Hồng Động từ : Bôi( bồi đắp phù sa) => Sông Bôi • • • + địa danh không Việt, địa danh theo gốc Hán : Rồng 2.4.2.2 Địa danh có cấu tạo phức + Địa danh Việt • Cấu trúc theo kiểu danh từ + danh từ: Núi Cánh Diều P a g e | 12 • • Danh từ + danh từ +danh từ: Đền Vua Lê Đại Hành,Đền Vua Đinh Tiên Hoàng Cấu trúc danh từ + tính từ: động Người xưa…… + Địa danh Hán – Việt: Động Vân Trình, Tam Cốc- Bích Động, Cúc Phương, Vân Long, Tràng An, Gia Viễn,Kim Sơn, Nho Quan,Hoa Lư, Bái Đính, Phát Diệm Địa danh theo cấu tạo phức chiếm đa số tỉnh Ninh Bình 2.4.3 Nguồn gốc biến đổi địa danh Nguồn gốc tên địa danh thường gắn liên với nguyện vọng , ý chí , nhân dân vùng gắn bó với địa phương , tự hào mảnh đất nơi sinh tồn nên muốn cho địa phương tốt đẹp, ấm no, hạnh phúc :Ninh Bình( yên bình, phẳng lặng Nhưng từ< Ninh> từ gốc , tách từ cụm Hà Nam Ninh), Tràng An( bình an), Gia Viễn, Nho Quan,Kim Sơn… Địa danh thường biến đổi, rút gọn cho dễ đọc ,dễ nhớ sông Vân( Sông Vân tên gọi tắt sông Vân Sàng- chi lưu sông Đáy), núi Thúy(có tên gọi Dục Thúy Sơn), đền Vua Đinh Tiên Hoàng, đền Vua Lê Đại Hành( đền Vua Đinh Vua Lê) Một số tượng địa lí , sông ngòi thường xuất tên đoạn , sau thống thành tên chung , Sông Hồng : suốt chiều dài có tới 50 tên gọi khác ( Nguyên, Thao, Nhị….) sau thống tên gọi chung sông Hồng …   Địa danh tỉnh Ninh Bình chủ yếu theo phương thức tự tạo và cấu tạo địa danh theo kiểu có cấu tạo phức… Một số yếu tố ảnh hưởng tới tên địa danh Ninh Bình  Yếu tố lịch sử: Ninh Bình trải qua nhiều triều đại, chứng kiến nhiều kiện lịch sử ( bị giặc phương Bắc đô hộ hàng ngàn nam nên tên gọi địa danh thường sử dụng yếu tố hán Việt) nên taị nơi mang nhiều dấu ấn lịch sử qua địa danh cố đô Hoa Lư, …, hay người ta xây dựng lên nhiều đền,chùa để nhớ ơn công lao vĩ đại: đền Vua Đinh Tiên Hoàng, đền Vua Lê Thánh Tông… P a g e | 13 Yếu tố địa lí :Địa hình đa dạng,gồm dạng địa hình:đồi núi, đồng bằng, bán sơn nguyên, song nước địa hình đá vôi với nhiều hang động, núi, đa dạng hình thù(núi cánh diều, hang bích động, núi Kì lân…), sông nước: có Sông Hồng lớn nhiều sông khác, có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa , động thức vật phong phú đa dạng( Vqg Cúc Phương, khu dự trữ sinh quốc gia )  nhiều địa danh núi,hang,sông đa dạng tên gọi 2.5 Chọn địa danh để giải thích rõ 2.5.1 Sông Hồng  Sông Hồng sông lớn miền Bắc nước ta Dòng sông lớn bắt nguồn từ hồ Đại Lý chân dãy Ngụy Sơn thuộc huyện Nhị Đô, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc Dòng sông chảy theo hướng Tây Bắc _ Đông Nam thực vào nước ta từ thị xã Lào Cai , qua Thủ Đô Hà Nội đổ biển theo cửa – Bà Lạt Do phần lớn chiều dài sông diện tích thuộc địa phận Trung Quốc(55% 52%) Về mặt địa danh, sông Hồng coi trường hợp điển hình điạ danh Việt Nam Ở có nhiều từ dùng sông như: giang, nặm , thủy, hà …song quan trọng tên goi sông Sông Hồng sông có nhiều tên gọi vào loại giới (50 tên gọi khác nhau), đặc trưng đoạn, ngôn ngữ dân tộc, giai đoạn lịch sử + Đoạn sông Trung Quốc ( từ nguồn đến Lào Cai) co tên gọi : Diệp Du, Tây Nhĩ , Hoti, Nguyên,… + Đoạn Từ Lao Cai tới Việt Trì có 10 tên gọi : Lê Xá, Quy Hóa, Tây Đạo, Văn Lang, Thao, Tao, Đào… +Đoạn từ Việt Trì đến cửa Ba Lạt có tới 30 tên goi khác : Lô, Việt Trì, Mê Linh, Hồng Về tên gọi , nhiều người cho quân Pháp sang nước ta xâm lược dùng tên Flouve Rouge dòng sông với màu nước đỏ nặng phù sa , sau người Việt dịch âm hán Việt tên Nôm Tuy nhiên có nhiều truyền thuyết tài liệu cổ lich sử cho thấy tên địa danh sông Hồng – Hồng Hà dùng từ lâu , nhiều P a g e | 14 kỉ gần lại sử dụng 2.5.2 Núi cánh Diều Núi Cánh Diều, di tích lịch sử văn hóa nằm phía đông thành phố Ninh Bình, thuộc địa phận phường Thanh Bình Cũng giống núi Non Nước, núi Ngọc Mỹ Nhân nằm gần bên sông Đáy Ở trung tâm thành phố, trông núi có đỉnh, đỉnh cao, hai đỉnh tả hữu chĩa cánh chim Bên núi có chùa Cánh Diều đền Thánh Cả thờthần Thiên Tôn, xung quanh núi có nhiều hang động u minh, núi có sông ngầm xuyên thủy Về tên gọi: Tên gọi gắn liền với truyền thuyết hoá thân Cao Biền – tướng giỏi, đồng thời pháp sư đời Đường (Trung Quốc) sang cai trị nước ta Ông thường cưỡi diều giấy dò phá long mạch nước Nam Khi bay đến đất Hoa Lư bị đạo sĩ cao tay nhân dân dùng tên bắn Cao Biền bị trọng thương, diều gãy cánh rơi xuống núi, từ mang tên Núi Cánh Diều Núi Cánh Diều có ba ngọn, cao, hai tả hữu chĩa hai cánh chim, có tên gọi Diên Xỉ Sơn ( “Diên” Diều hâu, “Xỉ” cánh chim) – Con chim diều hâu liệng 2.5.2 Núi Kì Lân Núi Kỳ Lân đảo núi nằm vị trí trung tâm thành phố Ninh Bình thuộc địa phận phường Tân Thành, cạnh quốc lộ 1A đại lộ Tràng An nối trung tâm thành phố khu du lịch Tràng An- Hoa Lư – chùa Bái Đính P a g e | 15 […]… chuyển hóa Các địa danh theo phương thức chuyển hóa:     Chuyển hóa trong nội bộ địa danh : tỉnh Ninh Bình -> Tp Ninh Bình , Cố Đô Hoa Lư-> huyện Hoa Lư, huyện Tam Điệp-> Tp.Tam Điệp Địa danh hành chính chuyển sang công trình Xây dựng như là Cố đô Hoa Lư -> thành Hoa Lư Địa danh vùng chuyển sang địa danh chỉ công trình xây dựng : Tỉnh Ninh Bình- > chợ Ninh Bình Địa danh hành chính sang địa hình chỉ… thức đặt tên địa danh theo phương thức tự tạo chiếm nhiều nhất ở tỉnh Ninh Bình Địa danh ở đây thường gắn với đối tượng, có quan hệ chặt chẽ với đối tượng hoặc địa danh với tên gọi có nghĩa, tên gọi là yếu tố Hán-Việt ghép lại , do ở đây trải qua nhiều thời đại lịch sử,văn hóa có bề dày lịch sử 2.4.2 Cấu 2.4.2.1 tạo địa danh Địa danh có cấu tạo đơn + Địa danh thuần Việt , có thể các địa danh sau đây… vốn là danh từ,động từ và tính từ , nhưng chung lại thì đều chuyển thành danh từ Danh từ: Thúy,Vân => Sông Vân, Núi Thúy Tính từ: Hồng => Sông Hồng Động từ : Bôi( bồi đắp phù sa) => Sông Bôi • • • + địa danh không thuần Việt, địa danh theo gốc Hán : Rồng 2.4.2.2 Địa danh có cấu tạo phức + Địa danh thuần Việt • Cấu trúc theo kiểu danh từ + danh từ: Núi Cánh Diều P a g e | 12 • • Danh từ + danh từ +danh. .. Hoàng Cấu trúc danh từ + tính từ: động Người xưa…… + Địa danh Hán – Việt: Động Vân Trình, Tam Cốc- Bích Động, Cúc Phương, Vân Long, Tràng An, Gia Viễn,Kim Sơn, Nho Quan,Hoa Lư, Bái Đính, Phát Diệm Địa danh theo cấu tạo phức chiếm đa số ở tỉnh Ninh Bình 2.4.3 Nguồn gốc và sự biến đổi của địa danh Nguồn gốc tên địa danh ở đây thường là gắn liên với nguyện vọng , ý chí của mình , nhân dân ở một vùng bao… tượng địa lí , nhất là các sông ngòi thường xuất hiện tên của từng đoạn , về sau mới thống nhất thành tên chung , như là con Sông Hồng : trên suốt chiều dài có tới 50 tên gọi khác nhau ( Nguyên, Thao, Nhị….) và sau đã thống nhất tên gọi chung là sông Hồng …   Địa danh của tỉnh Ninh Bình chủ yếu theo phương thức tự tạo và và cấu tạo địa danh theo kiểu có cấu tạo phức… Một số yếu tố ảnh hưởng tới tên địa. .. địa danh theo kiểu có cấu tạo phức… Một số yếu tố ảnh hưởng tới tên địa danh của Ninh Bình  Yếu tố lịch sử: Ninh Bình trải qua nhiều triều đại, chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử ( bị giặc phương Bắc đô hộ hàng ngàn nam nên tên gọi các địa danh thường sử dụng các yếu tố hán Việt) nên taị nơi đây mang nhiều dấu ấn lịch sử qua các địa danh như cố đô Hoa Lư, …, hay người ta xây dựng lên nhiều đền,chùa để… ý chí của mình , nhân dân ở một vùng bao giờ cũng gắn bó với địa phương mình , tự hào về mảnh đất nơi mình sinh ra và tồn tại nên muốn cho địa phương mình được tốt đẹp, ấm no, hạnh phúc :Ninh Bình( yên bình, phẳng lặng Nhưng trong đó từ< Ninh> là từ gốc , được tách ra từ cụm Hà Nam Ninh) , Tràng An( bình an), Gia Viễn, Nho Quan,Kim Sơn… Địa danh thường biến đổi, rút gọn cho dễ đọc ,dễ nhớ như là sông… thuộc địa phận Trung Quốc(55% và 52%) Về mặt địa danh, sông Hồng có thể coi là một trường hợp điển hình của điạ danh Việt Nam Ở đây có nhiều từ dùng chỉ sông như: giang, nặm , thủy, hà …song quan trọng hơn là tên goi của sông Sông Hồng chắc là con sông có nhiều tên gọi vào loại nhất thế giới (50 tên gọi khác nhau), đặc trưng từng đoạn, từng ngôn ngữ dân tộc, từng giai đoạn lịch sử + Đoạn sông ở Trung… lịch sử văn hóa nằm ở phía đông thành phố Ninh Bình, thuộc địa phận phường Thanh Bình Cũng giống như núi Non Nước, núi Ngọc Mỹ Nhân nằm gần bên sông Đáy Ở trung tâm thành phố, trông núi có 3 đỉnh, đỉnh giữa cao, hai đỉnh tả hữu chĩa ra như cánh chim Bên núi có chùa Cánh Diều và đền Thánh Cả thờthần Thiên Tôn, xung quanh núi có nhiều hang động u minh, dưới núi có sông ngầm xuyên thủy Về tên gọi: Tên gọi… | 13 Yếu tố địa lí :Địa hình đa dạng,gồm 3 dạng địa hình:đồi núi, đồng bằng, bán sơn nguyên, song nước địa hình đá vôi với nhiều hang động, núi, đa dạng hình thù(núi cánh diều, hang bích động, núi Kì lân…), sông nước: có con Sông Hồng lớn và nhiều con sông khác, có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa , động thức vật phong phú đa dạng( Vqg Cúc Phương, khu dự trữ sinh quyển quốc gia )  nhiều địa danh núi,hang,sông

Xem thêm :  Tour Bà Nà giá rẻ ăn trưa Buffet giảm sốc 40% chỉ 880k
Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Traveller

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button